Postaraliśmy się by każdy z uczestników szkolenia Koduj z Klasą otrzymał gotowe środowisko, dzięki unifikacji minimalizujemy liczbę problemów konfiguracyjnych. Przygotowanie swojego środowiska nie wymaga dużych nakładów pracy, wystarczy wykonać kilka krótkich instrukcji, by dostosować swój komputer na potrzeby tego szkolenia.

Nasze materiały zakładają wykorzystanie Szkolnego Remixu Ucznia (SRU) ze względu na jego gotowość do realizacji celów szkoleniowych niemal z pudełka. W podanej niżej lokalizacji znajdziecie :term:`obraz iso`, który można wykorzystać do przygotowania nośnika uruchomieniowego i instalacyjnego (zobacz niżej).

http://sru.e-swoi.pl

Przykłady zakładają jednakową ścieżkę do katalogu domowego użytkownika, którą w przypadku innych instalacji należy dostosować:

/home/sru

Środowisko SRU jest przygotowane do uruchomienia bez instalacji na komputerach z wykorzystaniem tzw. Live CD. W ramach programu Koduj z Klasą przekazujemy pamięci USB zawierające SRU i umożliwiające uruchomienie systemu bez instalacji.

Klucze USB z systemem SRU (czy inną opartą na Ubuntu dystrybucją) umożliwiające uruchamianie systemu w trybie live, zapamiętywanie dokumentów i ustawień użytkownika można przygotować na podstawie posiadanego już klucza lub na podstawie obrazu iso dystrybucji.

W celu utworzenia kopii klucza USB uruchamiamy komputer za jego pomocą i podłączamy pendrajw docelowy, najlepiej o takiej samej lub trochę większej pojemności. Zazwyczaj zostanie on otworzony w menedżerze plików, ale należy go odmontować klikając jego nazwę w menedżerze po lewej stronie i wybierając "Odmontuj". Następnie wydajemy w terminalu polecenie:

sru@srustation:~$ sudo dd if=/dev/sdb of=/dev/sdc bs=1M; sync

sru@srustation:~$ dmesg | grep sd

Przygotowując klucz USB w oparciu o obraz systemu SRU, postępujemy następująco:

1. Pobieramy obraz iso systemu i zapisujemy na dysku.
2. Otwieramy "Centrum oprogramowania" i instalujemy program usb-creator-gtk, czynność tę można wykonać nieco szybciej w terminalu:

sru@srustation:~$ sudo apt-get update && sudo apt-get install usb-gtk-creator

3. Podpinamy pendrajw docelowy o pojemności min. 4GB. Napęd powienien zawierać przynajmniej 1 partycję główną Fat32, wtedy do przechowywania danych użytkownika wykorzystany zostanie specjalny plik "casper-rw".

4. Po przygotowaniu pendrajwa uruchamiamy kreator dysku usb poleceniem usb-creator-gtk wydanym w terminalu albo w menu programów (CTRL+ESC) lub oknie uruchamiania programów (ALT+F2 w środowisku XFCE). Przycisk "Inny" w górnej części okna pozwoli wskazać :term:`obraz iso` systemu SRU (lub innego), dalej upewniamy się, że w polu "Nośnik docelowy" widnieje nazwa partycji podstawowej naszego pendrajwa (np. /dev/sdb1, zwróćmy też uwagę na etykietę!), na koniec wybieramy opcję "Przechowywanie pracy..." jeżeli dane użytkownika mają być przechowywane w pliku i na pendrajwie nie tworzyliśmy dodatkowej partycji, w przeciwnym wypadku zaznaczamy opcję drugą "Porzucone podczas wyłączania...", która mimo nazwy spowoduje zapisywanie ustawień na dodatkowej partycji ext4 o etykiecie "home-rw".

5. Pozostaje naciśnięcie przycisku "Utwórz..." i uzbrojenie się w cierpliwość, po rozpakowaniu plików na partycję główną program poprosi o wpisanie hasła, aby wgrać sektor rozruchowy. W systemach ubuntopodobnych (w tym SRU) podajemy hasło naszego użytkownika.

Dodatkowe materiały na temat przygotowywania nośników USB, w tym galerię ilustrującą kolejne kroki znajdziecie w serwisie eCG.

Aby używać Szkolny Remiks Ucznia jako maszynę wirtualną bez konieczności startu z USB, zainstalujcie Virtualbox, a następnie pobierzcie plik OVA i po prostu kliknijcie na niego dwa razy. Następnie postępujcie wg wskazówek wyświetlanych przez VirtualBox. Po wykonanym imporcie, będziecie mogli po prostu uruchomić maszynę w Virtualbox.

Po imporcie plik OVA można skasować, aby nie zabierał już miejsca. Nie będzie więcej potrzebny. pamięci USB zawierające SRU i umożliwiające uruchomienie systemu bez instalacji.

Niezbędne pakiety:

• Virtualbox - wersja dla Windows
• Maszyna wirtualna SRU

W starszych wersjach SRU lub w innych systemach linuksowych może brakować oprogramowania przydatnego podczas szkolenia, można i warto je doinstalować.

Pobranie przykładów na komputerze uruchomionym z pomocą LiveCD lub Pendrive SRU wymaga wcześniejszej instalacji narzędzia GIT, w terminalu (Win+T) wydajemy polecenie:

$ sudo apt-get install git

W innych systemach linuksowych doinstalowujemy również pakiety z wykorzystywanymi w szkoleniu bibliotekami:

$ sudo apt-get install ipython python-pip python-virtualenv
$ sudo apt-get install python-flask python-django python-pygame

Podane przykłady odnoszą się do systemów opartych na Debianie i Ubuntu, wykorzystujących menedżer apt. W pozostałych systemach (np. Arch Linux) stosujemy dedykowane menedżery i ewentualnie sprawdzamy nazwy pakietów.

Po zainstolawaniu interpretera Pythona, dodatkowych modułów i wymaganych biblitek wszystkie scenariusze można bez problemu realizować w środowisku Windows, chociaż pamiętać należy, że przykłady w szkoleniu wykorzystują polecenia, notację ścieżek charakterytyczne dla Linuksa.

Możemy szybko zainstalować Python z pomocą konsoli PowerShell (taka niebieska):

(new-object System.Net.WebClient).DownloadFile("https://www.python.org/ftp/python/2.7.8/python-2.7.8.msi", "$pwd\python-2.7.8.msi")
msiexec /i python-2.7.8.msi TARGETDIR=C:\Python27
[Environment]::SetEnvironmentVariable("Path", "$env:Path;C:\Python27\;C:\Python27\Scripts\", "User")
(new-object System.Net.WebClient).DownloadFile("https://raw.github.com/pypa/pip/master/contrib/get-pip.py", "$pwd\get-pip.py")
C:\Python27\python.exe get-pip.py virtualenv

Pozostałe biblioteki dystrybuowane w wersjach binarnych musimy zainstalować z katalogu /arch/ w repo, inne instalujemy za pomocą polecenia pip:

pip install -r requirements.txt

Jeśli nie mamy PowerShella, pozostaje ręcznie sciągnąć plik instalacyjny interpretera:

https://www.python.org/downloads/

A następnie zainstalować program pip przy użyciu świeżo zainstalowanego Pythona :)

python -c "exec('try: from urllib2 import urlopen \nexcept: from urllib.request import urlopen');f=urlopen('https://raw.github.com/pypa/pip/master/contrib/get-pip.py').read();exec(f)"

Ponadto możemy ustawić zmienną systemową, by za każdym razerm nie używać pełnej ścieżki.

set PATH=%PATH%;c:\Python27\;c:\Python27\Scripts\

Geany to profesjonalne środowisko środowisko OpenSource, a więc dostępne na licencji GNU General Public Licence. To oznacza, że każdy użytkownik posiada:

• wolność uruchamiania programu, w dowolnym celu (wolność 0)
• wolność analizowania programu oraz dostosowywania go do swoich potrzeb (wolność 1)
• wolność rozpowszechniania kopii programu (wolność 2)
• wolność udoskonalania programu i publicznego rozpowszechniania własnych ulepszeń, dzięki czemu może z nich skorzystać cała społeczność (wolność 3).

Geany oferuje kolorowanie składni dla najpopularniejszych języków, m.in. C, C++, C#, Java, PHP, HTML, Python, Perl i Pascal, wsparcie dla kodowania w ponad 50 standardach, dopełnianie poleceń, mechanizm automatycznego zamykanie tagów dla HTMLXML, auto-wcięć, pracy na kartach i wiele, wiele więcej. Podczas pisania kodu przydatny okazuje się brudnopis, pozwalający tworzyć dowolne notatki, a także możliwość kompilacji plików źródłowych bezpośrednio z poziomu programu. Podczas programowania w Pythonie warto dostosować kilka ustawień tego programu.

W menu Narzędzia/Menedżer wtyczek zaznaczamy wtyczki "Addons" i "Przeglądarka plików". Zanim wyjdziemy z okna naciskamy przycisk "Preferencje" i na zakłądce "Przeglądarka plików" zaznaczamy opcję "Podążanie za ścieżką do bieżącego pliku". Dzięki temu w panelu bocznym w zakładce "Pliki" zobaczymy listę katalogów i plików, które łatwo możemy otwierać.

W menu Edycja/Preferencje (CTRL+ALT+P) w zakładce "Edytor/Wcięcia" jako "Typ" wcięć wybieramy opcję "spacje".

Jeżeli pracujemy ze skryptem Pythona, uruchomimy go naciskając klawisz F5 (lub Zbuduj/Wykonaj). Wcięcia wstawiają się automatycznie lub poprzez naciśnięcie klawisza TAB. Jeżeli chcielibyśmy wciąć od razu cały blok kodu, zaznaczamy go i również używamy TAB.

PyCharm to profesjonalne, komercyjne środowisko programistyczne dostępne za darmo do celów szkoleniowych.

To IDE doskonale wspiera proces uczenia się. Dzięki nawigacji po kodzie, podpowiedziom oraz wykrywaniu błędów niemal na bieżąco uczniowie mniej czasu będą spędzać na szukaniu problemów a więcej na poznawaniu tajników programowania.

Instalacja wersji testowej na systemach Linux wymaga pobrania i rozpakowania archiwum:

wget http://download.jetbrains.com/python/pycharm-professional-3.4.1.tar.gz -O - | tar -xz
./pycharm-3.4.1/bin/pycharm.sh

Na systemach Windows możemy zainstalować PyCharm po pobraniu pliku instalacyjnego ze strony producenta z pomocą przeglądarki.

Każdy nauczyciel może wystąpić o klucz licencyjny przy pomocy formularza dostępnego na stronie producenta

W programie możemy włączyć sprawdzanie polskiej pisowni, jednak potrzebne jest wskazanie pliku słownika. Pod linuksem możemy sobie wyprowadukować słownik dla PyCharm komendą:

aspell --lang pl dump master | aspell --lang pl expand | tr ' ' 'n' > polish.dic sudo mv polish.dic /usr/share/dictionaries-common/

W ustawieniach Ctrl+Alt+S szukamy spell i dodajemy custom dictionaries folder wskazując na /usr/share/dictionaries-common/ (lokalizacja w SRU).

.. glossary::

    Obraz iso
        format zapisu danych dysków CD/DVD, tzw. hybrydowe obrazy iso, wykorzystywane
        do udostępniania dystrybucji linuksowych, umożliwiają uruchmianie
        systemu zarówno z płyt optycznych, jak i napędów USB.