İlişkisel veri tabanı yönetim sistemleri mimarisinde iş süreci (transaction) ve veri bütünlüğünü sağlamak için uyulması gereken kurallara ACID denilmektedir. İş süreci (transaction) kavramı bir işleminin ya bütünüyle yapılmasını ya da yapılan işlemlerin bütünüyle geri alınıp veri tutarlılığın sağlanmasını garanti altına demektir.
Örneğin, hesabınızda 100 TL’yi arkadaşınızın hesabına havale yoluyla göndermek istiyorsun diyelim.
Bu iş süreci (transaction) iki işlem parçasından oluşur. 100 TL senin hesabından azaltılıp sana ait bakiye bilgileri güncellenir, ardından 100 TL arkadaşın hesabına +100 olarak işlenir ve güncellenir. İşte bu işlem bütünlüğü garanti altına alınmalıdır. Alınamaz ise tutarsız verilerle karşılaşılır. Böylece veri bütünlüğü bozulur. Eğer sizden 100 TL çektikten sonra bir hata oluşursa ve arkadaşınızın hesabına bu ücret yatırılamaz ise tutarsız bir durum oluşacağı aşikardır. Yine mülakatlarda size soru olarak gelebilecek bir bilgidir. ACID’i açıklayabilmek ve mantığını anlamak gerekir.
## Atomicity (Bölünmezlik)
Bir iş sürecinde (transaction) yapılacak işlemler sıralı bir şekilde birden fazla olabilir. Veri tabanında yapılacak olan bu işlemler kümesi bir bütün olarak ele alınır. Yapılan işlemlerinden herhangi bir tanesi tamamlanamaz ise diğer tüm işlemlerde geçersiz sayılmalıdır. Eğer böyle hatalı bir durum varsa o ana kadar yapılan tüm işlemler geri alınır. Fakat, işlemlerin hepsi başarılı ise o iş süreci sonlandırılır.
## Consistency (Tutarlılık)
Veri tabanında yapılan işlemlerde hep aynı girdiler ile hep aynı çıktıları almalıyız. İşte bu tutarlılığı gösterir.
Bir transaction’ın tüm işlemleri tamamlanana kadar diğer transactionlar tarafından yapılan değişiklikler ilgili transaction tarafından görülmez. Her transaction birbirinden bağımsız çalışır. İşlem sırasında birbirlerine müdahale etmezler. Veya dışarıdan bir müdahaleyi kabul etmezler. Bu izolasyonu ifade eder.
Bir transaction içinde hata oluşursa geri dönme yeteneğine sahip olmalıdır. Hata oluşursa bir önceki ilk noktaya dönülebilmelidir. Eğer transaction başarılı bir şekilde biterse bu durum loglanmalıdır ve başarılı olduğuna dair mesaj verilmelidir.
İlişkisel veri tabanı yönetim sistemlerinde veriyi sorgulamak için özel bir programlama dili kullanılır. Dünyada neredeyse standart halini almış bu dil SQL’dir. (Structural Query Language) (Yapısal Sorgulama Dili)
SQL içinde işlevlerine göre farklı komutlar yer almaktadır. Bu komutlar mantıksal bir şekilde aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır.
Veri tabanı veya tablolarda yapısal değişiklikler yapabilmek için var olan SQL komutlarıdır. Bu komutlar ile yeni bir veri tabanı oluşturmak, yeni bir tablo oluşturmak veya var olan tablodan sütun eklemek-silmek veya tüm bunları silebilmek gibi işlemler yapılabilir.
CREATE, ALTER, DROP, TRUNCATE, COMMENT, RENAME gibi komutlar bu işlemleri yapabilir.
Tablolardaki veriler üzerinde kayıt ekleme, silme, değiştirme ve sorgulama yapabilmeyi sağlayan SQL komutlarıdır.
SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE
Veri tabanı veya tablolar üzerinde yetkilendirmeler yapabileceğimiz SQL komutlarıdır.
GRANT, REVOKE, ALTER DEFAULT PRIVILEGES
Tabloların içindeki verileri değiştirmek için kullandığımız DELETE, UPDATE, INSERT gibi DML komutlarımız vardı. Bu komutlarla bir transaction içinde ardışıl şekilde değişiklikler yapabiliriz. İşte bu değişiklikleri yönetebilmek için kullanılan SQL komutlarıdır. Bir transaction başarılı ise DML komutlarının meydana getirdiği değişiklikler COMMIT komutuyla kalıcı olarak tablolara yansıtılır. Özetle veri kalıcı olarak değişir. Eğer, bir sorun varsa ROLLBACK komutu ile o ana kadar oluşan tüm değişimler geri alınır.
COMMIT, ROLLBACK, SAVEPOINT