Bazen bir metnin belli bir desene uygun olup olmadığını denetlemek isteriz. Örneğin, elinizde bir metin var ve siz bu metnin bir eposta adresi olup olmadığını test etmek istiyorsunuz. Bu gibi durumlarda çok fazla kontrol kodu yazmak gerekir. Fakat bunun önüne geçebilmek için düzenli ifadeler (regex – regular expressions) kavramı ortaya atılmıştır.

Regex, yalnızca Java’ya özgü olmayıp bütün programlama dillerinde mevcuttur. Dolayısıyla regex kuralları herhangi bir dile ait değildir. Her programlama dili için regex motorları yazılmıştır.

Regex kullanarak bir desen oluştururuz ve bir metnin bu desene uyup uymadığını kontrol ederiz. Java’da bunu Pattern ve Matcher sınıflarını kullanarak yaparız.

Bir regex desenini belirtmek için Pattern sınıfını kullanırız. Bu sınıfın yapılandırıcıları bizden gizlenmiştir. Dolayısıyla Pattern nesnesi oluşturmak için statik compile() metodunu kullanırız. Bu metodun yapısı aşağıdaki gibidir:

public static Pattern compile(String pattern)

Parametre olarak String türünde bir regex deseni veririz ve bu deseni temsil eden bir Pattern nesnesi oluşturmuş oluruz.

Matcher sınıfının yapılandırıcılarına erişemeyiz. Bu sınıfı ancak bir Pattern nesnesi üzerinden oluşturabiliriz. Bunun için Pattern sınıfının matcher() metodunu kullanırız. Bu metodun yapısı şu şekildedir:

public Matcher matcher(CharSequence str)

Bir Pattern nesnesi oluşturduktan sonra bu metodu kullanarak bir Matcher nesnesi elde ederiz. Parametre olarak bir metin veririz ve bu Matcher nesnesini kullanarak metnin o desene uyup uymadığını denetleriz.

Matcher sınıfının en çok kullanılan metodu şudur:

public boolean matches()

Bu metot, metnin desene uyup uymadığı bilgisini döndürür. Eğer parametre olarak verilen metin, Pattern nesnesiyle belirtilen regex desenine uyuyorsa true döndürür. Eğer metnin içinde desene uyan birden fazla kısım mevcutsa bunu find() metoduyla tespit ederiz:

public boolean find()

Bu metot, metnin içinde desene uyan bir kısım olduğu sürece true, aksi halde false döndürür.

Regex desenlerinin kendine özgü bir dili vardır. En çok kullanılan bazı kuralları burada anlatarak bazı regex desenlerini tanımlayalım.

Regex deseni içinde kullanılan harf ve rakamlar metindeki harf ve rakamlarla eşleşir.

Nokta işaretinin (.) regex deseni içinde özel bir anlamı vardır. Bu karakter, metnin içindeki herhangi bir karakterle eşleşir.

Regex deseni içinde özel bir anlamı olan karakterleri desen içinde kullanmak istiyorsanız önüne escape karakteri () koymanız gerekir. Örneğin, metnin içinde nokta aramak istiyorsanız desen içinde \. kullanmanız gerekir.

Metnin içinde bir karakterin birden fazla kez tekrarlanacağı durumlarda tekrar belirteçlerini kullanırız. 6 farklı tekrar belirteci vardır:

Metnin içinde birden fazla karakterle eşleşebilecek bir kısım varsa bu karakterleri belirtmek için köşeli parantezler kullanılır. Köşeli parantezler tek bir karakter belirtir; fakat bu karakter içinde belirtilen karakterlerden herhangi biri olabilir.

Karakter kümesinin sonuna tekrar belirteçleri koyulabilir, böylece birden fazla kez tekrarlanması sağlanır.

Yukarıda bir karakter kümesi belirlemeyi görmüştük. Eğer karakter kümesinin içindeki karakterlerle değil, o karakterlerin dışındaki bütün karakterlerle eşlenmesi isteniyorsa, dışlama karakteri (^) kullanılır. Dışlama karakterleri o karakterlerin eşleşmemesini sağlar. Eper dışlama karakteri kullanılacaksa, küme içine yazılacak ilk karakter olmalıdır.

Belli bir aralığın içindeki karakterlerin tümünü küme içinde yazmak yerine aralık karakteri (-) kullanılabilir.

Bütün harflerle eşleşmek için [a-zA-Z]; bütün rakamlarla eşleşmek için [0-9] desenlerini kullanabilirsiniz.

Gruplamak istediğiniz karakterleri parantez içine alabilirsiniz. Bu sayede, örneğin, bir karakter grubunun birden fazla kez tekrarını sağlayabilirsiniz.

Regex deseni tanımlarken sık kullanılan bazı kuralları yukarıda anlattık. Fakat regex konusu bundan çok daha kapsamlıdır. Daha ayrıntılı bilgi için araştırma yapmanızı şiddetle tavsiye ederim. Şimdi biz regex kullanan bir Java örneği yazalım. Bu örnekte bir metnin “0(5XX) XXX-XX-XX” desenine uyup uymadığını kontrol edeceğiz.

Pattern pattern = Pattern.compile("0\\(5[0-9]{2}\\) [0-9]{3}-[0-9]{2}-[0-9]{2}");

String[] numbers = {"0(532) 315-23-79","0(554) 289-213-124","0531981-66-34","0(567) 144-78-63",};

for (String number : numbers)
{
	Matcher matcher = pattern.matcher(number);
	
    if (matcher.find())
	{
		System.out.println(number + " numarası desene uyuyor.");
	}
	else
	{
		System.out.println(number + " numarası desene UYMUYOR.");
	}
}

Yukarıdaki kodu çalıştırdığınızda çıktısı aşağıdaki gibi olur:

0(532) 315-23-79 numarası desene uyuyor.
0(554) 289-213-124 numarası desene UYMUYOR.
0531981-66-34 numarası desene UYMUYOR.
0(567) 144-78-63 numarası desene uyuyor.

import java.util.regex.Pattern;
import java.util.regex.Matcher;

Ufak bir senaryo oluşturalım.

-Bir desenimiz var ve bu desenimizin içeriği "yağışlı" olsun.

-Bir de desenimizin eşleşeceği kalıbımız olsun "Bugün hava yağışlı"

// Desen
Pattern pattern = Pattern.compile("yağışlı", Pattern.CASE_INSENSITIVE);

// Desenin eşleşeceği kalıp
Matcher matcher = pattern.matcher("Bugün hava yağışlı");

/* 
 Eşleşmenin içerisinde istediğimiz deseni arıyor ve
 boolean bir sonuç üretiyor(true-false)
*/
		boolean matchFound = matcher.find();

Projeyi debug modda çalıştırdığımız zaman görüyoruz ki eşleşme sağlandığı için "matchFound" değişkeni "true" sonucunu bize veriyor.

if (matchFound)
{
   System.out.println("Eşleşme bulundu");
}
else
{
   System.out.println("Eşlenme bulunamadı");
}

Ekran Çıktısı: Eşleşme bulundu

​