Değişkenler hafızada tek bir değer tutmamızı sağlar. Fakat bazı durumlarda, birden çok veriyi bir arada bulundurmak isteriz. Örneğin, bir sınıfta okuyan 20 öğrenci olsun. Bu 20 öğrenci için hafızada ayrı ayrı 20 tane değişken oluşturmak yerine, tek bir değişken kullanarak 20 öğrencinin koleksiyonunu tutmak isteyebiliriz.

Bu gibi durumlarda dizileri kullanırız. Dizi, aynı türden birden fazla değişkeni tutmamızı sağlayan hafıza birimidir. Kısaca, dizileri aynı türden elemanları gruplamak için kullanırız. Dizi oluşturduktan sonra dizinin içerisindeki elemanlara indeks numarasıyla ulaşır ve değiştiririz. Ayrıca, çok boyutlu diziler oluşturmak da mümkündür. Tek boyutlu dizi kullanabileceğimiz gibi 2 veya 3 boyutlu diziler de oluşturabiliriz. 2 boyutlu dizilere matris denir.

Dizi (Array) kavramı programlama dillerinde bir veri tipini ifade eder. Bu veri tipi liste halindeki ardışık verileri bir arada tutan yapıya denilir. Bu ardışık yapıya ait elemanlara indeks yoluyla erişim sağlanabilir. Diziler sabit boyutludur. Örneğin: 10 elemanlık dizi. Dizilerde aynı tipten veri tutulur. Örneğin: tüm elemanları "int" olan bir dizi.

Dizi'nin hafızada bir başlangıç adresi olur ve ardışık olan diğer elemanlar sırayla hafızaya yerleştirilir. Dizi'ler "new" anahtar sözcüğüyle oluşturulur. Böylece, Heap Hafıza bölgesinde yer kaplarlar.

double[] myList;   // tercih edilen yol

veya 

double myList[];   // başka türlü tanımlama biçimi

Diziler veri tipi ve [] parantezler ile belirtilir. Yukarıda iki farklı tanımı görülmektedir. Hafızadan yer alıp diziye alan ayırabilmek için "new" anahtar kelimesi kullanılır.

double[] myList = new double[10];

Yukarıda maksimum 10 eleman alabilen "double" veri tipinde olan bir dizi oluşturulmuştur.

Yukarıda "myList" isminde bir dizi tanımlamıştık. Tanımlanan dizi hafıza yukarıdaki şekildeki gibi tutulur. "myList" değişkeni dizinin başlangıç adresini tutar. Dizilerde ardışık bir sıra olduğu için ilk elemandan sonra gelen elemanların hafıza adresleri de birer birer artar. Dizi blok halinde yer kaplar. Diziye erişmek için indeks numarası kullanılır. Örneğin: "myList[0]" demek dizinin 1. Elemanını verecektir. Java'da dizilerin indeksleri sıfırdan başlar. Örneğin: "myList[5]", yani 5 nolu indeksteki dizi elemanını ver dediğimizde aslında dizinin 6. Elemanına erişmiş oluruz.

Örnekler:

// Java'da diziye ilk değerler süslü parantezler arasında verilir.
double[] myList = { 1.9, 2.9, 3.4, 3.5 };

// tüm dizi elemanlarını arada boşuk bırakarak sırayla ekrana yazdırır.
for (int i = 0; i < myList.length; i++)
{
	System.out.println(myList[i] + " ");
}

Yukarıdaki örnekte myList isimli diziye ilk değerleri hemen verilmiştir. Süslü parantezler arasında kalan değerler dizi elemanlarıdır.

Ardından, bir "for" döngüsü ile dizi elemanları ekrana yazdırılır.

Tanımladığınız dizileri fonksiyonlara parametre olarak gönderebilirsiniz.

Örneğin elimizde static bir fonksiyon olsun. Bu fonksiyona int tipinde verileri olan bir diziyi girdi (input) olarak vermek istersek aşağıdaki gibi olur.

public static void printArray(int[] array) 
{
   for (int i = 0; i < array.length; i++) 
   {
      System.out.print(array[i] + " ");
   }
}

printArray ( int[] array ) kırmızı olarak işaretlediğimiz yer diziyi yerel değişken olarak fonksiyona gönderdiğimiz noktadır. Java'da tüm değişkenler "Pass by Value" yöntemiyle geçilir. Bu şu demektir. Sizin tanımladığınız değişkenin, nesnenin veya dizinin birebir kopyası oluşturulur. Bu kopya değer fonksiyona yerel değişken olarak gider. Bu Java mülakatlarında size sorulabilecek bir detaydır.

Fonksiyonlar belli bir işi yapıp sonucunda değer dönebilen veya dönmeyen kod bloklarıdır. Fonksiyonlar için altın kural, her fonksiyonun tek bir işi olmalıdır. Örneğin: dizi ortalaması alma işi yapan bir fonksiyon dizileri ekrana yazdırma işini yapmamalıdır. Veya dizilerin ortalamasını alma işi ile dizileri toplama işlemi aynı fonksiyon içinde olmamalıdır. Her biri ayrı fonksiyonlar olmalıdır.

public static int[] reverse(int[] list) 
{
   int[] result = new int[list.length];

   for (int i = 0, j = result.length - 1; i < list.length; i++, j--) 
   {
      result[j] = list[i];
   }
   
   return result;
}

Yukarıda dizinin tersine çevrilmiş halini döndüren bir fonksiyon vardır. public static int[] reverse(…) koyu renkle işaretlenen alan dizi döndüreceğimizi ve bu dizinin veri tipini söylüyoruz. Burada veri tipimiz "int".

Tek boyutlu diziler basitçe, aynı türden elemanların listesini tutan bir yapıdır. Dizi oluşturmak için, önce dizide yer alacak elemanların türü belirtilir, sonra diziye bir isim verilir ve isimden sonra köşeli parantezler ( [ ve ] ) konulur.

int numbers[]; // Burada numbers isminde bir dizi oluşturuluyor

Köşeli parantezleri değişken isminden sonra koymak yerine, tür isminden sonra da yazabilirsiniz. Örneğin aşağıdaki kodun yukarıdakiyle bir farkı yoktur:

int[] numbers; // Burada numbers isminde bir dizi oluşturuluyor

Diziler new deyimiyle oluşturulur. Dizi oluştururken kapasite değeri vermek zorunludur. Kapasite değeri, dizinin kaç eleman barındıracağını belirtir. Aşağıdaki örnekte, 5 adet int değişkeni tutabilecek bir dizi oluşturuluyor:

int[] numbers = new int[5];

Bu ifade çalıştırıldığında, hafızada 5 adet int değişken için yetecek kadar alan ayrılır. Bu alanı düzenleyebilmek için indeks numaraları kullanırız. Dizi indeksleri 0’dan başlar ve kapasitenin 1 eksiğine kadar gider. Örneğin, yukarıdaki dizinin indeksleri 0’dan 4’e kadardır. Şimdi bu dizinin ilk elemanını verelim:

numbers[0] = 10; // Dizinin ilk elemanı 5 olarak ayarlandı.

Dizinin diğer elemanlarını şu şekilde verelim:

numbers[1] = 15;
numbers[2] = 20;
numbers[3] = 25;
numbers[4] = 30;

Bu kodlar çalıştırıldığında dizinin elemanları sırasıyla aşağıdaki gibi olur:

{ 10, 15, 20, 25, 30 }

Aşağıdaki kodu çalıştırdığınızda konsola 25 yazar:

System.out.println(numbers[3]);

Dizilerle uğraşırken indeks numaralarına çok dikkat etmelisiniz. Eğer dizinin aralığı dışında bir indekse erişmeye çalışırsanız, IndexOutOfBoundsException hatası meydana gelir.

System.out.println(numbers[5]); // Hata!

Yukarıdaki satır hataya neden olur; çünkü numbers dizisinin kapasitesi 5 olmasına rağmen dizinin 6. elemanına erişmeye çalışıyoruz.

Eğer dizinin içindeki elemanlar dizi oluşturulurken belliyse, diziyi oluştururken elemanları küme parantezi içinde ve virgülle birbirinden ayırarak verebiliriz:

String[] weekDays = new String[] { "Pazartesi", "Salı", "Çarşamba", "Perşembe", "Cuma", "Cumartesi", "Pazar" };

Bu şekilde oluşturulan dizilere kapasite vermemize gerek yoktur; çünkü kapasite değeri zaten eleman sayısından bellidir. Yukarıdaki örnekde weekDays dizisinin kapasitesi otomatik olarak 7 olur.

Yukarıdaki gibi dizi oluştururken new deyimini kullanmaya gerek yoktur. Yani, yukarıdaki kodu aşağıdaki gibi yazabiliriz:

String[] weekDays = { "Pazartesi", "Salı", "Çarşamba", "Perşembe", "Cuma", "Cumartesi", "Pazar" };

Her dizinin length adında bir özelliği bulunur. Bu özelliği kullanarak dizinin kapasitesini öğrenebilirsiniz.

Örneğin, aşağıdaki kodu inceleyelim:

int[] numbers = new int[100];
System.out.println(numbers.length); // Konsolda 100 yazar

String[] cars = {"Volvo", "BMW", "Ford", "Mazda"};
cars[0] = "Opel";
cars[2] = "Toyota";

System.out.println(cars[0]);

Dizi içinde aşağıdaki gibi bir notasyonla dolaşılıp işlem yapılabilir.

int countPositive=0;
int[] numbers={-5,3,4,-2,6,-8,7};
for(int number:numbers){
   if(number>0){
     countPositive++;
     }
}
System.out.printLn("Positive item count of array:"+countPositive)